Мамлекет жыл сайын жүз миллиондогон сомду окуу китептерин басып чыгарууга сарптайт, бирок мектептерде дагы деле китеп жетишпейт. Ата-энелердин айтымында, алар окуу куралдарынын көп бөлүгүн өз чөнтөгүнөн сатып алышат. Бул китептер эркин сатыкта болбошу керек, бирок алар базарда жайнап турат жана баасы бир даанасы 1000 сомго чейин чыгат. Агартуу министрлиги укук коргоо органдарына кайрылып, окуу китептерин сатуу фактыларын териштирүүнү өтүндү.
Окуучулардын ата-энелери мектеп бир-нече китеп гана берип, калганын өздөрү сатып алып жатканына нааразы. Соцтармактын колдонуучулары китептер орточо 500дөн 1000 сомго чейин сатылып жатканын айтышууда.
2022-жылы октябрда президент Садыр Жапаровдун жарлыгы чыккан. Ага ылайык, өлкөдө мектеп окуучуларына арналган окуу китептерин бир гана «Учкун» басмаканасы басып чыгарат. Жарлыктан бир жарым ай мурда «Учкун» президенттин Иш башкармалыгынын карамагына өткөн. Бул мекемени өлкө башчысы Садыр Жапаровдун көздөй кадры — Каныбек Туманбаев жетектейт.
Июль айында «Клооп» менен Temirov Live Туманбаевдин орус жарандыгы бар экенин аныкташкан. Кыргызстандын мыйзамдары боюнча, кош жарандуулугу бар адам мамлекеттик жетектөөчү кызматты аркалай албайт. Бирок президент Садыр Жапаров буга эч кандай реакция кылган жок.
Азыр Туманбаев «Учкун» караштуу болгон Иш башкармалыкты жетектеп келет. Мамлекет жыл сайын окуу китептерин басып чыгарууга жүз миллиондогон сом сарптайт, типография миллиондогон көчүрмөлөрдү чыгарат, бирок мектептерде дагы деле китеп жетишпейт.
«2025-жылы окуу куралдарын нускалоого 900 миллион сомго жакын каражат кетиргенбиз, 2026-жылы бул максатка 1 млрд 350 миллион сарптоо пландалууда. Басылып чыккан окуу китептери сөзсүз окуучуларга таркатылат, эч нерсе сатып алуунун кереги жок», — деп билдирди агартуу министринин орун басары Мухтарбек Баймурзаев, мектеп китептеринин жалпы фонду эки-үч жылда толук жаңыланарын баса белгилеп.
Мектеп окуучуларына арналган китептер сатылбашы керек. Китептерди басмакана менен келишим түзгөн жеке мектептер гана алышы мүмкүн. Бирок «Учкун» басмаканасы базарларда китеп болушу үчүн «окуу китептеринин чакан партиясын» дүң соодагерлерге сатканын мойнуна алууда.
«Бул жерде [китепте] жазылып турат: "Сатууга болбойт". Бирок “Дордойдо” сатылып жатат. Мектепте бир дагы китеп жок, биз болсо базарларда сатып атабыз. Кандайча базарга жетип калганын билбейм. Бул деген коррупция. Кимдир бирөө демек “Учкундан” алпарып сатып жатат, биз болсо мамлекеттик бюджеттен нускалоого акча бөлүп, окуучулар акысыз алсын деп жатабыз», — деп агынан жарылды депутат Дастан Бекешов парламентте.
Агартуу министрлиги окуу китептери базарларда сатылып жатканын териштирүү үчүн укук коргоо органдарына кайрылды. Эми мекемеден китептерди QR-код жана штрих код аркылуу, окуу куралы кайсы мектеп үчүн басып чыгарылганы жазылган маалымат менен жарыялоону пландоодо. Бул окуу китебинин кыймылын көзөмөлдөп, алар кандайча сатыкка чыкканын аныктоого жардам берет деп эсептейт министрлик.
